Żywienie w chorobach serca ma ogromny wpływ na przebieg schorzenia, samopoczucie oraz rokowania na kolejne lata. Dobrze skomponowane posiłki pomagają obniżyć ciśnienie tętnicze, poprawić profil lipidowy, ustabilizować poziom glukozy, a także ograniczyć stan zapalny w organizmie. Dla wielu osób diagnoza nadciśnienia, choroby wieńcowej czy niewydolności serca staje się impulsem do szukania nowych zasad w kuchni. Warto potraktować je nie jako restrykcję, ale jako szansę na bardziej świadome wybory żywieniowe, które przełożą się na konkretną poprawę zdrowia i jakości życia.
Najważniejsze zasady żywienia przy chorobach serca
Podstawą komponowania zdrowych posiłków przy chorobach układu krążenia jest zrozumienie, co pomaga sercu, a co je obciąża. Nie chodzi wyłącznie o liczenie kalorii, ale przede wszystkim o jakość wybieranych produktów, sposób ich łączenia, techniki kulinarne oraz regularność jedzenia.
Najistotniejsze cele diety kardiologicznej to:
- utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego oraz wsparcie leczenia nadciśnienia,
- obniżenie poziomu tzw. złego cholesterolu LDL i trójglicerydów,
- zwiększenie udziału frakcji HDL, korzystnej dla naczyń krwionośnych,
- ograniczenie masy ciała, jeśli występuje nadwaga lub otyłość,
- zmniejszanie stanu zapalnego oraz stresu oksydacyjnego,
- utrzymanie stabilnego poziomu cukru we krwi.
W praktyce oznacza to, że w diecie powinno się pojawiać więcej produktów roślinnych, a mniej żywności przetworzonej, słonych przekąsek i tłuszczów nasyconych zwierzęcych. Szczególnie cenne jest sięganie po wzorce takie jak dieta śródziemnomorska czy dieta DASH, które w licznych badaniach naukowych wykazały działanie ochronne wobec serca i naczyń krwionośnych.
Podstawowe filary korzystne dla serca to:
- wysokie spożycie warzyw i owoców w wielu kolorach,
- codzienna porcja pełnoziarnistych produktów zbożowych,
- regularny wybór roślinnych źródeł białka (strączki, orzechy),
- zastępowanie tłuszczów zwierzęcych tłuszczami roślinnymi,
- ograniczanie soli kuchennej i produktów o wysokiej zawartości sodu,
- redukcja cukrów prostych oraz produktów z oczyszczonej mąki.
W chorobach serca szczególne znaczenie ma też odpowiednia podaż płynów oraz właściwa technika kulinarna: gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez obsmażania, pieczenie w rękawie lub naczyniu żaroodpornym. Zmiana sposobu przygotowania potraw potrafi znacznie obniżyć ilość tłuszczu w jadłospisie bez straty smaku.
Kluczowe składniki odżywcze wspierające serce
Serce i naczynia krwionośne reagują na skład diety na wielu poziomach. Niektóre składniki działają ochronnie, inne przyspieszają rozwój miażdżycy czy nadciśnienia. Poznanie najważniejszych z nich ułatwia świadome komponowanie posiłków i czytanie etykiet produktów spożywczych.
Kwasy tłuszczowe nienasycone pochodzące z olejów roślinnych, orzechów, nasion i tłustych ryb morskich pomagają obniżać poziom cholesterolu LDL i wspierają elastyczność naczyń. Szczególnie ważne są kwasy omega-3 obecne m.in. w łososiu, śledziu, makreli, ale także w siemieniu lnianym i nasionach chia. Zastępowanie nimi nasyconych tłuszczów zwierzęcych to jedna z najskuteczniejszych zmian w diecie sercowej.
Błonnik pokarmowy odgrywa kluczową rolę w regulowaniu poziomu cholesterolu i pracy jelit. Frakcja rozpuszczalna, obecna m.in. w płatkach owsianych, otrębach, nasionach roślin strączkowych oraz niektórych owocach, wiąże kwasy żółciowe i sprzyja obniżaniu cholesterolu we krwi. Równocześnie błonnik zwiększa sytość po posiłku i ułatwia kontrolę masy ciała.
Antyoksydanty to związki, które neutralizują wolne rodniki i ograniczają stres oksydacyjny uszkadzający ściany naczyń. Ich źródłem są przede wszystkim warzywa i owoce: jagody, truskawki, wiśnie, papryka, pomidory, jarmuż, szpinak, buraki. Wiele z nich dostarcza też witaminę C i karotenoidy, które działają ochronnie dla układu krążenia.
Potas i magnez wspierają regulację ciśnienia tętniczego, pracę mięśnia sercowego oraz przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Potas pomaga równoważyć nadmiar sodu, obecnego w soli kuchennej, co jest szczególnie ważne w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia. Dlatego tak zaleca się warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych i orzechy jako stały element codziennej diety.
Sód w nadmiarze sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie, zwiększa objętość krwi krążącej i obciąża serce. Ograniczanie soli i unikanie wysoko przetworzonych produktów (wędlin, dań gotowych, zup w proszku, słonych przekąsek) to istotny element terapii, szczególnie w nadciśnieniu i niewydolności serca.
Równie ważne jest kontrolowanie ilości cukrów prostych. Regularne sięganie po słodkie napoje, wypieki i słodycze wpływa na wahania glukozy, sprzyja insulinooporności i otyłości brzusznej, a to wszystko przyspiesza procesy miażdżycowe. Zamiast słodkich przekąsek warto sięgać po owoce, naturalne jogurty z dodatkiem owoców i orzechów czy domowe desery oparte na pełnoziarnistych produktach i zdrowych tłuszczach.
Jak komponować talerz przy chorobach serca
Praktycznym narzędziem w planowaniu posiłków jest tzw. talerz zdrowego żywienia. Łatwo go zaadaptować do potrzeb osób z chorobami serca, stosując kilka prostych proporcji. Nie wymaga to liczenia każdej kalorii – wystarczy nauczyć się myśleć o posiłku jako całości, w której każda część ma określoną funkcję.
Przyjmuje się, że przy większości głównych posiłków:
- około połowy talerza powinny stanowić warzywa (na ciepło i na surowo),
- około jednej czwartej talerza to źródło pełnowartościowego białka,
- około jednej czwartej talerza to węglowodany złożone o niskim stopniu przetworzenia,
- do tego niewielki dodatek zdrowego tłuszczu roślinnego.
Warzywa powinny pojawiać się w każdym głównym posiłku, najlepiej w kilku kolorach. Sałatka, surówka, warzywa gotowane na parze czy pieczone – wszystkie te formy są korzystne, o ile nie towarzyszy im duża ilość soli i tłuszczu. Warzywa dostarczają potasu, magnezu, antyoksydantów, błonnika i wody, co bezpośrednio wspiera układ krążenia.
Źródło białka w diecie sercowej warto dobierać z przewagą opcji roślinnych i chudych zwierzęcych. Dobrze sprawdzają się rośliny strączkowe, chude mięso drobiowe, ryby morskie, fermentowane produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu. Ważne jest, by ograniczać czerwone mięso oraz przetworzone wędliny, które dostarczają niekorzystnych tłuszczów nasyconych, soli oraz niektórych dodatków technologicznych.
Węglowodany złożone, takie jak kasze, pełnoziarniste pieczywo, brązowy ryż, komosa ryżowa czy płatki owsiane, powinny zastępować białe pieczywo i makarony z oczyszczonej mąki. Ich zaletą jest niższy indeks glikemiczny, większa zawartość błonnika i składników mineralnych, co stabilizuje poziom cukru i daje długotrwałe uczucie sytości.
Dodatek tłuszczu roślinnego, np. łyżka oliwy do sałatki, porcja awokado czy garść orzechów, nie tylko poprawia smak, ale także pomaga wchłaniać witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i korzystnie wpływa na gospodarkę lipidową. Przy chorobach serca ważne jest jednak, by nie przesadzać z ilością nawet zdrowych tłuszczów, szczególnie gdy towarzyszy im nadwaga.
Dodatkowo należy pamiętać o odpowiednim rozłożeniu posiłków w ciągu dnia. Zbyt długie przerwy między nimi mogą sprzyjać napadom głodu i sięganiu po szybkie, mało korzystne przekąski. Regularne, mniejsze objętościowo posiłki pozwalają lepiej kontrolować apetyt, poziom glukozy oraz obciążenie przewodu pokarmowego i serca.
Przykładowe produkty zalecane i produkty ograniczane
Aby ułatwić planowanie jadłospisu przy chorobach serca, warto uporządkować produkty na te, które powinny pojawiać się często, te do spożycia okazjonalnego oraz te, które najlepiej mocno ograniczyć. Taka lista pomaga podejmować codzienne decyzje w sklepie i w kuchni bez nadmiernego analizowania każdej potrawy.
Do produktów, które warto wybierać regularnie, należą:
- warzywa świeże, mrożone, gotowane na parze lub pieczone bez panierki,
- owoce, szczególnie jagodowe, cytrusowe, jabłka, gruszki, śliwki,
- pełnoziarniste pieczywo żytnie, graham, razowe, kasze (gryczana, pęczak, jęczmienna), brązowy ryż, płatki owsiane,
- rośliny strączkowe: soczewica, ciecierzyca, fasola, groch, soja i jej przetwory,
- ryby morskie, szczególnie tłuste (łosoś, makrela, śledź, sardynki), spożywane co najmniej 1–2 razy w tygodniu,
- chude mięso, przede wszystkim drób bez skóry w formie gotowanej lub pieczonej,
- naturalne fermentowane produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu: jogurt, kefir, maślanka, twaróg,
- orzechy niesolone, pestki i nasiona jako dodatek do sałatek, owsianek i przekąsek,
- oleje roślinne tłoczone na zimno, oliwa z oliwek, olej rzepakowy wysokiej jakości.
Produkty do umiarkowanego spożycia obejmują:
- jaśniejsze pieczywo mieszane, makarony pełnoziarniste,
- jaja w ilości dostosowanej do całościowego spożycia cholesterolu,
- chudsze żółte sery w niewielkich porcjach,
- mięso czerwone dobrej jakości, spożywane sporadycznie i w mniejszych ilościach,
- domowe wypieki z ograniczoną ilością cukru i tłuszczu.
Do grupy produktów, które należy wyraźnie ograniczać, należą zwłaszcza:
- wędliny wysokoprzetworzone, kiełbasy, parówki, boczek,
- mięsa i dania smażone na głębokim tłuszczu, panierki,
- fast food: frytki, burgery, pizza bogata w tłuste sery i wędliny,
- słone przekąski: chipsy, paluszki, krakersy, solone orzeszki,
- słodzone napoje, napoje energetyczne, soki z dużą ilością dodanego cukru,
- słodycze, wyroby cukiernicze, lody kremowe w dużych porcjach,
- produkty z dużą ilością tłuszczów trans (np. część margaryn twardych, wyroby cukiernicze z utwardzonym tłuszczem roślinnym),
- kostki rosołowe, zupy instant, gotowe sosy w proszku, dania gotowe z dużą zawartością soli.
Świadome przesuwanie akcentu w stronę pierwszej grupy produktów, przy jednoczesnym ograniczaniu tych z ostatniej, jest jednym z najskuteczniejszych sposobów wpływania na stan układu krążenia poprzez dietę. Z czasem wiele zmian staje się nawykiem, a nowy sposób żywienia nie jest już postrzegany jako wyrzeczenie.
Planowanie dziennego jadłospisu przy chorobach serca
Ułożenie zdrowego jadłospisu nie musi być skomplikowane, jeśli oprzemy się na prostych zasadach i kilku stałych schematach. Najważniejsze, aby posiłki były regularne, oparte na produktach niskoprzetworzonych i dostosowane do indywidualnych potrzeb oraz zaleceń lekarza lub dietetyka. Warto zadbać, by każdy dzień zawierał podobne elementy, ale w różnych konfiguracjach smakowych, tak aby dieta była nie tylko zdrowa, ale i urozmaicona.
Przykładowy rozkład może obejmować 4–5 posiłków: śniadanie, obiad, kolację oraz ewentualnie drugie śniadanie i podwieczorek. U części osób sprawdzi się także model trzech głównych posiłków i jednej przekąski, jeśli przerwy między posiłkami nie są zbyt długie. Ilość i kaloryczność posiłków musi być dostosowana do masy ciała, poziomu aktywności fizycznej, przyjmowanych leków oraz ewentualnych chorób towarzyszących, takich jak cukrzyca czy przewlekła choroba nerek.
Podczas planowania całego dnia żywieniowego warto zadbać o:
- obecność warzyw w co najmniej trzech posiłkach,
- przynajmniej jedną porcję tłustej ryby morskiej kilka razy w tygodniu,
- regularne włączanie do diety roślin strączkowych, przynajmniej 2–3 razy w tygodniu,
- codzienne wybieranie pełnoziarnistych produktów zbożowych,
- stałą obecność zdrowych tłuszczów roślinnych,
- odpowiednie nawodnienie, głównie wodą i naparami ziołowymi, w ilości zaleconej przez lekarza (szczególnie istotne w niewydolności serca).
Dobrym rozwiązaniem jest przygotowanie tygodniowego planu posiłków, w którym rozpiszemy, co zjemy na śniadanie, obiad i kolację każdego dnia. Pozwala to ograniczyć impulsywne zakupy, lepiej kontrolować ilość soli, tłuszczu i cukru oraz uniknąć sytuacji, w której z braku pomysłu sięgamy po najmniej korzystne rozwiązania żywieniowe.
Planowanie warto łączyć z odpowiednim przygotowaniem kuchni: trzymanie pod ręką kasz, strączków, mrożonych warzyw, dobrej jakości oleju roślinnego, naturalnych fermentowanych produktów mlecznych i niesolonych orzechów sprawia, że zrobienie zdrowego posiłku staje się szybkie i naturalne. Z kolei usunięcie z domu słonych przekąsek i słodyczy zmniejsza ryzyko sięgania po nie w chwilach słabości.
Techniki kulinarne przyjazne sercu
Nawet najlepszy zestaw produktów może stracić na wartości, jeśli zostanie przygotowany w sposób zwiększający ilość tłuszczu, soli czy akrylamidu. Techniki kulinarne mają duże znaczenie dla ostatecznego wpływu potrawy na zdrowie serca. Zamiast skupiać się tylko na zakazach, warto poznać alternatywne sposoby gotowania, które zachowują smak i jednocześnie chronią układ krążenia.
Najbardziej korzystne metody przygotowania posiłków to:
- gotowanie w wodzie lub na parze – minimalizuje stratę witamin rozpuszczalnych w wodzie i nie wymaga użycia dużej ilości tłuszczu,
- duszenie bez wcześniejszego obsmażania – szczególnie mięsa i warzyw,
- pieczenie w rękawie, pergaminie lub naczyniu żaroodpornym z małą ilością tłuszczu,
- grillowanie w warunkach domowych na patelni grillowej lub w piekarniku, z zachowaniem ostrożności co do przypalania żywności.
Ważnym elementem jest także ograniczanie dodawania soli. Zamiast niej warto sięgać po zioła świeże i suszone (bazylia, oregano, tymianek, majeranek, rozmaryn, koperek, natka pietruszki), przyprawy takie jak kurkuma, imbir, papryka słodka czy pieprz, a także czosnek i cebulę, które same w sobie działają korzystnie na naczynia krwionośne. Zioła nie tylko nadają smak i aromat, ale też dostarczają dodatkowych związków bioaktywnych.
Przy przygotowywaniu dań na bazie warzyw należy unikać smażenia ich na dużej ilości tłuszczu, szczególnie w panierce. Zupa krem bez śmietany, lekko zagęszczona warzywami lub niewielką ilością kaszy, będzie znacznie korzystniejsza dla serca niż tradycyjne zupy z tłustą śmietaną i zasmażką. Podobnie mięso drobiowe pieczone z warzywami i ziołami, bez skóry i bez panierki, to zdrowsza wersja niż kotlet smażony na głębokim tłuszczu.
Omawiając techniki kulinarne, nie można pominąć sposobów przygotowania sosów i dodatków. Zamiast gotowych sosów w proszku lub ze słoika, często bardzo słonych, można przygotować proste sosy na bazie jogurtu naturalnego z dodatkiem ziół, musztardy czy odrobiny oliwy. Domowe dressingi do sałatek na bazie oliwy, cytryny i przypraw zastąpią ciężkie sosy majonezowe, zmniejszając ilość tłuszczu i kalorii przy zachowaniu pełnego smaku.
Jak czytać etykiety produktowe przy chorobach serca
Współczesna oferta sklepowa jest bardzo szeroka, a wiele produktów reklamuje się jako lekkie, fit lub przeznaczone dla osób dbających o zdrowie. Nie zawsze jednak takie hasła odzwierciedlają rzeczywisty skład. Umiejętność czytania etykiet jest niezwykle ważna w diecie sercowej, ponieważ to na nich znajdziemy informacje o ilości soli, tłuszczów, cukru i dodatków technicznych.
Przy wyborze produktów warto zwracać uwagę na kilka elementów:
- zawartość tłuszczów nasyconych – im niższa, tym lepiej dla profilu lipidowego,
- ilość sodu lub soli – produkty o wysokiej zawartości sodu (często powyżej 1,5 g soli na 100 g) powinny być ograniczane,
- obecność tłuszczów częściowo utwardzonych – ich obecność może wskazywać na tłuszcze trans, które są szczególnie niekorzystne dla serca,
- ilość cukrów, zwłaszcza dodanych – wiele produktów, takich jak jogurty owocowe czy płatki śniadaniowe, zawiera znaczne ilości cukru,
- długość listy składników – im dłuższa i mniej zrozumiała, tym produkt jest zwykle bardziej przetworzony.
Niektóre produkty oznaczane są jako o obniżonej zawartości tłuszczu lub cukru, ale w zamian za to zawierają więcej innych dodatków, takich jak skrobia modyfikowana, substancje słodzące czy zagęstniki. Dla serca kluczowe jest nie tylko obniżenie jednego składnika, ale ogólna jakość produktu. Przykładowo jogurt naturalny bez dodatku cukru z garścią świeżych owoców będzie lepszym wyborem niż jogurt smakowy z długą listą dodatków.
Przy produktach zbożowych warto sprawdzać, czy na pierwszym miejscu w składzie znajduje się mąka pełnoziarnista, a nie oczyszczona. Z kolei przy wybieraniu pieczywa dobrze jest zwrócić uwagę na obecność dodatku cukru, syropu glukozowo-fruktozowego i ilość soli. Chleb ciemny nie zawsze jest pełnoziarnisty – czasem zawdzięcza kolor karmelowi lub słodowi jęczmiennemu.
Świadome czytanie etykiet pozwala uniknąć wielu pułapek żywieniowych i znacznie ułatwia utrzymanie diety sprzyjającej zdrowiu serca, szczególnie w sytuacji, gdy sięgamy po produkty gotowe z braku czasu na codzienne gotowanie.
Najczęstsze błędy żywieniowe i jak ich unikać
Przy chorobach serca wiele osób stara się zmienić swoje nawyki, ale nie wszystkie decyzje okazują się korzystne. Często pojawiają się powtarzalne błędy, które z pozoru wydają się drobne, lecz w dłuższej perspektywie mogą niwelować pozytywne efekty leczenia. Świadomość tych pułapek pomaga lepiej zaplanować zmiany i uniknąć rozczarowań.
Jednym z częstszych błędów jest zastępowanie tradycyjnych potraw produktami określanymi jako dietetyczne, bez analizy ich składu. Na przykład wybór słodzonych napojów typu light zamiast wody czy niesłodzonych naparów może zmniejszać kaloryczność, ale nie sprzyja budowaniu zdrowych nawyków i bywa powiązany z zaburzeniami regulacji apetytu. Podobnie przekąski reklamowane jako fitness często zawierają sporo cukru lub tłuszczu.
Innym problemem jest zbyt radykalne ograniczanie tłuszczu, co prowadzi do korzystania wyłącznie z produktów bardzo chudych, pozbawionych cennych kwasów tłuszczowych. Dla serca ważne jest nie tyle całkowite wyeliminowanie tłuszczu, ile zastąpienie niekorzystnych frakcji tłuszczami roślinnymi, morskimi oraz ograniczanie ilości tłuszczów trans i nasyconych.
Częstą pułapką jest też nadmierne spożycie soli ukrytej w żywności. Osoba, która nie dosala potraw przy stole, ale regularnie sięga po sery żółte, wędliny, gotowe sosy, kostki rosołowe czy pieczywo z dużą ilością soli, nadal może mieć jej zbyt dużo w diecie. Dlatego ograniczanie soli wymaga nie tylko zmian w kuchni, ale też świadomego wybierania produktów w sklepie.
Warto również unikać długich przerw między posiłkami, które prowadzą do napadów głodu i sięgania po wysokokaloryczne przekąski. U niektórych osób z chorobami serca głodne wieczory kończą się podjadaniem przed snem, co nie tylko utrudnia kontrolę masy ciała, ale także pogarsza jakość snu i obciąża układ krążenia.
Nie bez znaczenia jest także relacja z jedzeniem. Zbyt restrykcyjne podejście, liczne zakazy i poczucie winy po każdym odstępstwie mogą skutkować naprzemiennie okresami rygorystycznej diety i epizodami przejadania się. Lepsze efekty przynosi wprowadzanie zmian stopniowo, szukanie zdrowszych zamienników i budowanie elastycznego, ale spójnego planu żywieniowego.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy przy chorobach serca trzeba całkowicie zrezygnować z soli?
Nie zawsze konieczna jest całkowita rezygnacja, ale w większości przypadków zaleca się wyraźne ograniczenie soli, zwłaszcza u osób z nadciśnieniem i niewydolnością serca. Należy unikać dosalania potraw oraz produktów wysokosodowych, zastępując smak solny ziołami i przyprawami. Ostateczne zalecenia dotyczące ilości sodu powinny wynikać z konsultacji z lekarzem lub dietetykiem.
Czy osoby z chorobami serca mogą jeść jajka?
U wielu osób jajka mogą pozostać w diecie, ale ich ilość powinna być dostosowana do ogólnego spożycia cholesterolu i indywidualnej sytuacji zdrowotnej. Istotne jest, z czym jajka są podawane – jajecznica na maśle z boczkiem będzie znacznie mniej korzystna niż gotowane jajko podane z warzywami i pełnoziarnistym pieczywem. Decyzje warto podejmować w porozumieniu ze specjalistą.
Jak często powinno się jeść ryby przy chorobach serca?
Zaleca się spożywanie ryb, szczególnie tłustych morskich, co najmniej 1–2 razy w tygodniu. Dostarczają one cennych kwasów omega-3, które wspierają profil lipidowy i działają przeciwzapalnie. Warto zwracać uwagę na sposób przygotowania – pieczenie, gotowanie na parze czy duszenie są korzystniejsze niż smażenie w głębokim tłuszczu.
Czy w diecie sercowej jest miejsce na słodycze?
Okazjonalne, niewielkie porcje słodyczy nie muszą być całkowicie zakazane, ale w diecie przy chorobach serca powinny stanowić rzadki dodatek, a nie stały element jadłospisu. Warto wybierać domowe wypieki z ograniczoną ilością cukru, oparte na pełnoziarnistej mące, z dodatkiem orzechów i owoców, zamiast gotowych wyrobów cukierniczych bogatych w tłuszcze trans i cukry proste.
Czy przy chorobach serca można pić kawę?
U większości osób umiarkowane spożycie kawy (np. 1–2 filiżanki dziennie) jest dobrze tolerowane, ale reakcja na kofeinę jest indywidualna. Osoby z zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem trudnym do kontroli czy szczególną wrażliwością na kofeinę powinny skonsultować tę kwestię z lekarzem. Kluczowe jest unikanie dużych ilości kawy, napojów energetycznych i słodkich kaw smakowych.
Jaką ilość płynów powinny przyjmować osoby z chorobami serca?
Zapotrzebowanie na płyny jest bardzo indywidualne. U części osób, zwłaszcza z niewydolnością serca, lekarz może zalecić ograniczenie podaży płynów i ścisłą kontrolę masy ciała. Inni pacjenci powinni dbać o odpowiednie nawodnienie, głównie wodą, unikając słodzonych napojów i nadmiaru soków. W każdym przypadku kluczowe jest postępowanie zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Czy dieta sercowa pomaga także w obniżeniu masy ciała?
Dieta ukierunkowana na zdrowie serca, oparta na warzywach, pełnoziarnistych produktach, zdrowych tłuszczach roślinnych i umiarkowanej ilości kalorii, sprzyja redukcji masy ciała. Warunkiem jest jednak odpowiedni bilans energetyczny – jeśli spożycie kalorii będzie nadal przewyższać zapotrzebowanie organizmu, sama jakość produktów może nie wystarczyć do utraty kilogramów. Dlatego w razie potrzeby warto omówić z dietetykiem także kwestię ilości energii w diecie.
Powrót