Osteopenia coraz częściej diagnozowana jest u osób w średnim, a nawet młodym wieku. To sygnał ostrzegawczy, że masa kostna zaczyna się obniżać i w przyszłości może rozwinąć się osteoporoza. Jednym z kluczowych obszarów profilaktyki i wsparcia leczenia jest sposób żywienia, w tym odpowiedni dobór produktów mlecznych. Szczególne miejsce zajmują tu fermentowane produkty mleczne, takie jak jogurt, kefir czy maślanka, które mogą wspierać zdrowie kości nie tylko poprzez dostarczanie wapnia, ale także dzięki wpływowi na jelita, wchłanianie składników mineralnych oraz równowagę hormonalną organizmu.
Czym jest osteopenia i jakie ma znaczenie dla zdrowia kości
Osteopenia to stan, w którym gęstość mineralna kości jest obniżona w stosunku do normy, lecz nie tak mocno, jak w przypadku osteoporozy. Można powiedzieć, że jest to etap pośredni – nie jest jeszcze chorobą o pełnoobjawowym charakterze, ale jest już wyraźnym ostrzeżeniem, że układ kostny wymaga większej troski. U wielu osób osteopenia przebiega skrycie, bez charakterystycznych dolegliwości bólowych, dlatego często wykrywana bywa przypadkowo podczas densytometrii kości wykonywanej profilaktycznie lub z innych powodów medycznych.
Gęstość mineralna kości określana jest najczęściej jako T-score. Wartości pomiędzy -1,0 a -2,5 wskazują na osteopenię, natomiast poniżej -2,5 mówimy już o osteoporozie. Utrata masy kostnej ma charakter postępujący, dlatego im wcześniej wprowadzimy odpowiednie działania profilaktyczne, tym większa szansa na zahamowanie procesu i zmniejszenie ryzyka złamań w przyszłości. Warto podkreślić, że tkanka kostna jest strukturalnie bardzo aktywna – stale zachodzą w niej procesy resorpcji i odbudowy. Dieta, styl życia, aktywność fizyczna, stan hormonalny oraz choroby współistniejące mają ogromny wpływ na równowagę tych procesów.
Do głównych czynników ryzyka osteopenii należą: niedobory wapnia i witaminy D, niska podaż białka, nadmierne spożycie alkoholu, palenie papierosów, siedzący tryb życia, niska masa ciała, stosowanie niektórych leków (np. glikokortykosteroidów), a także wczesna menopauza. Wiele z tych elementów można modyfikować, a jednym z najważniejszych narzędzi jest świadome żywienie, w którym odpowiednio skomponowane produkty mleczne, szczególnie fermentowane, pełnią istotną rolę.
Osteopenia nie oznacza automatycznie, że kości są „skazane” na złamania, ale wskazuje, że organizm potrzebuje wsparcia. W tym kontekście połączenie odpowiednio dobranej aktywności fizycznej, ekspozycji na słońce oraz diety bogatej w składniki mineralne i witaminy może przynieść bardzo wymierne korzyści. Kluczem jest jednak indywidualne podejście, uwzględniające wiek, płeć, wyniki badań, styl życia oraz preferencje żywieniowe.
Fermentowane produkty mleczne – czym są i dlaczego są wyjątkowe
Fermentowane produkty mleczne to przede wszystkim jogurty, kefiry, maślanki, niektóre sery oraz tradycyjne napoje mleczne powstające w wyniku działania bakterii kwasu mlekowego, a czasem także drożdży. Proces fermentacji polega na przekształcaniu laktozy – cukru mlecznego – w kwas mlekowy. Zmienia to strukturę i smak produktu, a jednocześnie wpływa na jego strawność oraz skład mikrobiologiczny. Dzięki temu część osób, które gorzej tolerują mleko, znacznie lepiej reaguje na jogurt, kefir czy maślankę.
W trakcie fermentacji zmienia się także biodostępność niektórych składników odżywczych. Wapń, białko oraz niektóre witaminy mogą być łatwiej przyswajalne, a obecne w produktach mlecznych bakterie probiotyczne wpływają korzystnie na mikrobiotę jelitową. Jelita to nie tylko układ trawienny, ale również ważny element regulacji odporności i stanu zapalnego w organizmie. To istotne, ponieważ przewlekły, nawet niski stan zapalny może przyspieszać utratę masy kostnej poprzez oddziaływanie na komórki odpowiedzialne za resorpcję kości.
Z punktu widzenia osób z osteopenią fermentowane produkty mleczne dostarczają kombinacji kilku kluczowych elementów: łatwo przyswajalnego wapnia, pełnowartościowego białka, witamin (m.in. z grupy B), a często również żywych kultur bakterii. Połączenie tych składników może sprzyjać utrzymaniu lepszego bilansu pomiędzy procesami tworzenia i resorpcji tkanki kostnej. W wielu badaniach epidemiologicznych wykazano, że regularne spożywanie jogurtów czy kefirów wiąże się z mniejszym ryzykiem złamań oraz lepszą gęstością mineralną kości, zwłaszcza u osób starszych.
Warto zwrócić uwagę, że nie wszystkie fermentowane produkty mleczne są sobie równe. Znaczenie ma zawartość cukru, ilość białka, obecność żywych kultur bakterii oraz dodatki technologiczne. Produkty smakowe, z dużym dodatkiem cukru, syropu glukozowo-fruktozowego czy aromatów, mogą przynosić znacznie mniejsze korzyści zdrowotne, a w nadmiarze przyczyniać się do nadwagi, która również wpływa na metabolizm kości. Dlatego przy wyborze produktów warto sięgać głównie po naturalne jogurty, kefiry i maślanki, czytać etykiety oraz zwracać uwagę na prosty skład.
Wpływ fermentowanych produktów mlecznych na gęstość kości
Zdrowie kości zależy od wielu składników, jednak szczególnie ważne są wapń, białko, fosfor, magnez, witamina D, witamina K oraz pewne mikroelementy, takie jak cynk czy miedź. Fermentowane produkty mleczne wyróżniają się przede wszystkim wysoką zawartością dobrze przyswajalnego wapnia oraz pełnowartościowego białka. Wapń w tych produktach znajduje się w formie sprzyjającej wchłanianiu, a obecność białka wspiera zarówno budowę tkanki kostnej, jak i struktury mięśniowej, co przekłada się na lepszą stabilizację układu szkieletowego.
Regularne spożywanie fermentowanych produktów mlecznych może wspomagać utrzymanie lub nawet nieznaczne zwiększenie gęstości mineralnej kości, co potwierdzają badania obserwacyjne oraz interwencyjne. U osób starszych, zwłaszcza kobiet po menopauzie, produkty te mogą działać ochronnie w okresie przyspieszonej utraty masy kostnej. Z kolei u młodszych osób zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia i białka jest istotne dla osiągnięcia maksymalnej masy kostnej w wieku dorosłym, co zmniejsza ryzyko osteopenii w późniejszym życiu.
W kontekście osteopenii warto zwrócić uwagę także na wpływ mikrobioty jelitowej na zdrowie kości. Bakterie obecne w jelitach mogą oddziaływać na metabolizm wapnia, fosforu i magnezu, a także na produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które wspierają integralność bariery jelitowej. Fermentowane produkty mleczne, szczególnie te zawierające szczepy probiotyczne, mogą wspierać korzystne zmiany w mikrobiocie, co pośrednio sprzyja lepszemu wykorzystaniu składników mineralnych z diety i wpływa na gęstość kości.
Nie bez znaczenia jest również fakt, że osoby w starszym wieku często mają obniżony apetyt, pogorszoną zdolność żucia, problemy z trawieniem i wchłanianiem, a także przyjmują wiele leków. Fermentowane produkty mleczne, ze względu na swoją konsystencję, smak i łatwość spożycia, mogą stanowić ważny element diety dostarczający skoncentrowanej porcji białka i wapnia w stosunkowo małej objętości. To ułatwia utrzymanie odpowiedniej podaży kluczowych składników odżywczych nawet u osób z ograniczeniami żywieniowymi.
Probiotyki, jelita i kości – jak to się łączy
Coraz więcej badań wskazuje na istnienie tak zwanego osi jelito–kość. Stan jelit, skład mikrobioty, a także stopień przepuszczalności bariery jelitowej wpływają na procesy zapalne oraz gospodarkę mineralną w całym organizmie. Zaburzenia mikrobioty, określane jako dysbioza, mogą nasilać stan zapalny o niskim nasileniu, który oddziałuje na komórki kostne – osteoklasty i osteoblasty – odpowiedzialne za resorpcję i budowę tkanki kostnej. W efekcie proces utraty masy kostnej może przyspieszać, a osteopenia przechodzić w osteoporozę.
Fermentowane produkty mleczne zawierają bakterie mlekowe, a część z nich ma udokumentowane działanie probiotyczne. Probiotyki te mogą wspierać równowagę mikrobioty w jelitach, poprawiać trawienie laktozy, a także wpływać na produkcję związków wspierających szczelność bariery jelitowej. Utrzymanie prawidłowej struktury błony śluzowej jelit jest kluczowe dla efektywnego wchłaniania wapnia i innych składników mineralnych, a także dla ograniczania przenikania drobnoustrojów i ich toksyn, które nasilają stan zapalny.
Istnieją doniesienia naukowe sugerujące, że niektóre szczepy probiotyczne mogą bezpośrednio modulować metabolizm kości poprzez wpływ na układ odpornościowy, produkcję cytokin oraz metabolitów działających na komórki kostne. Choć ta dziedzina badań jest wciąż rozwijana, coraz wyraźniej widać, że dbanie o zdrowie jelit ma znaczenie nie tylko dla trawienia, ale także dla prewencji i przebiegu osteopenii oraz osteoporozy. Fermentowane produkty mleczne stanowią więc praktyczny sposób na wprowadzenie do codziennej diety korzystnych mikroorganizmów.
Warto jednak pamiętać, że skuteczność probiotyków zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju szczepów, ich dawki, częstotliwości spożywania oraz indywidualnych cech organizmu. Nie wszystkie fermentowane produkty mleczne zawierają takie same bakterie, a część z nich jest poddawana procesom technologicznym, które mogą zmniejszać ilość żywych kultur. Dlatego w przypadku osób z osteopenią i dodatkowymi problemami jelitowymi dobór odpowiednich produktów i ewentualnej suplementacji probiotycznej dobrze jest skonsultować z dietetykiem.
Laktoza, nietolerancje i alternatywy dla osób z osteopenią
Nie każda osoba z osteopenią dobrze toleruje mleko i produkty mleczne. Najczęstszym problemem jest nietolerancja laktozy, wynikająca z obniżonej aktywności enzymu laktazy w jelicie cienkim. Objawia się to wzdęciami, bólami brzucha, biegunką lub uczuciem przelewania po spożyciu produktów zawierających laktozę. U części osób występują także reakcje alergiczne na białka mleka krowiego, co wymaga znacznie dalej idących modyfikacji diety. Pojawia się więc pytanie, jak pogodzić potrzebę dostarczania wapnia i białka z jednoczesnym ograniczeniem niektórych produktów mlecznych.
Fermentowane produkty mleczne często są lepiej tolerowane przez osoby z częściową nietolerancją laktozy, ponieważ część tego cukru ulega rozkładowi podczas fermentacji. Jogurt naturalny czy kefir mogą być więc znacznie łagodniejsze dla przewodu pokarmowego niż mleko. Dodatkowo na rynku dostępne są produkty fermentowane bez laktozy, w których zastosowano enzym laktazę lub inne technologie umożliwiające rozkład cukru mlecznego. Dzięki temu nawet osoby z silniejszą nietolerancją mogą korzystać z korzyści wynikających z obecności białka, wapnia i kultur bakterii.
W przypadku alergii na białka mleka krowiego sytuacja jest bardziej skomplikowana, ponieważ konieczne jest wyeliminowanie wszystkich produktów zawierających te białka. W takiej sytuacji kluczowe jest odpowiednie zbilansowanie diety w taki sposób, aby dostarczyć wystarczającą ilość wapnia z innych źródeł: napojów roślinnych wzbogacanych wapniem, niektórych warzyw, nasion, orzechów, a w razie potrzeby z suplementów. Dla osób z osteopenią oznacza to konieczność szczególnie starannego planowania jadłospisu, aby uniknąć pogłębiania niedoborów.
Osoby, które nie mogą lub nie chcą spożywać tradycyjnych produktów mlecznych, mogą również sięgnąć po roślinne odpowiedniki jogurtów, wytwarzane z soi, kokosa, migdałów czy owsa. Część z nich jest wzbogacana wapniem i witaminą D, co zwiększa ich wartość odżywczą w kontekście zdrowia kości. Warto jednak dokładnie czytać etykiety – nie wszystkie roślinne jogurty zawierają dodatkowy wapń, a część ma wysoką zawartość cukru lub nasyconych kwasów tłuszczowych. W planowaniu takiej diety dobrze sprawdza się współpraca z doświadczonym dietetykiem klinicznym.
Jak włączać fermentowane produkty mleczne do diety przy osteopenii
Planowanie diety wspierającej zdrowie kości nie polega jedynie na „dodaniu jogurtu” do codziennego menu. Ważne jest, aby produkty fermentowane wpisywały się w całość jadłospisu, zapewniając odpowiednią podaż energii, białka, tłuszczów, węglowodanów oraz mikroelementów. U osób z osteopenią warto dążyć do spożywania fermentowanych produktów mlecznych 1–3 razy dziennie, w zależności od indywidualnych potrzeb, tolerancji i pozostałych źródeł wapnia w diecie. Mogą one pełnić rolę samodzielnego posiłku, dodatku do dań głównych lub składnika przekąsek.
Przykładowo, śniadanie może uwzględniać jogurt naturalny z dodatkiem płatków owsianych i owoców bogatych w antyoksydanty, takich jak jagody czy maliny. Na drugie śniadanie lub podwieczorek warto sięgnąć po kefir czy maślankę, które dobrze gaszą pragnienie i dostarczają białka. W porze obiadu fermentowane produkty mleczne mogą pojawić się w postaci sosu jogurtowego do sałatki, dodatku do zupy krem czy jako bazowa część deseru na zimno. Istotne jest, aby unikać nadmiaru cukru, dlatego lepszym wyborem będzie samodzielne dodanie świeżych owoców lub niewielkiej ilości miodu niż kupowanie gotowych produktów smakowych.
Osoby z osteopenią powinny także pamiętać o roli witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego wchłaniania wapnia. Część produktów mlecznych jest wzbogacana tą witaminą, co może dodatkowo zwiększać ich wartość. Jednocześnie kluczowe jest korzystanie z naturalnej syntezy skórnej poprzez rozsądną ekspozycję na słońce oraz, w razie potrzeby, suplementację. Dieta bogata w fermentowane produkty mleczne powinna być uzupełniona źródłami witaminy K (zielone warzywa liściaste), magnezu (pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy, nasiona) i białka roślinnego.
Włączenie fermentowanych produktów mlecznych do diety przy osteopenii wymaga często uwzględnienia dodatkowych chorób, leków oraz indywidualnych preferencji smakowych. Osoba aktywna fizycznie, z prawidłową masą ciała, będzie miała inne potrzeby niż pacjentka po menopauzie z nadwagą i nadciśnieniem. Dlatego najbardziej efektywne są spersonalizowane plany żywieniowe, które uwzględniają nie tylko osteopenię, ale cały kontekst zdrowotny pacjenta. Takie plany pomagają maksymalizować korzyści z obecności fermentowanych produktów mlecznych w diecie.
Rola profesjonalnego wsparcia dietetycznego – oferta Mój Dietetyk
Osteopenia to nie tylko kwestia „słabych kości”, ale sygnał, że cały organizm wymaga przemyślanej opieki. Z jednej strony ważne jest dostarczenie odpowiedniej ilości wapnia, białka, witaminy D, magnezu i innych składników, z drugiej – konieczne jest uwzględnienie ewentualnych schorzeń współistniejących, leków oraz ograniczeń żywieniowych. W takim kontekście samodzielne układanie jadłospisu bywa wyzwaniem. Tutaj ogromną rolę odgrywa profesjonalne wsparcie dietetyczne, oparte na aktualnych wytycznych i indywidualnym podejściu.
Mój Dietetyk oferuje specjalistyczne konsultacje dietetyczne dla osób z osteopenią oraz zwiększonym ryzykiem osteoporozy, zarówno w swoich gabinetach dietetycznych w całym kraju, jak i w formie wizyt online. Podczas konsultacji analizowana jest nie tylko gęstość mineralna kości i wyniki badań laboratoryjnych, ale także codzienne nawyki żywieniowe, poziom aktywności fizycznej, jakość snu oraz obciążenia stresowe. Na tej podstawie dietetyk opracowuje spersonalizowany plan żywieniowy, który uwzględnia odpowiedni dobór fermentowanych produktów mlecznych oraz alternatyw dla osób z nietolerancjami.
W praktyce oznacza to dobór konkretnych rodzajów jogurtów, kefirów, maślanek czy serów, a także wskazanie ich optymalnej ilości w zależności od wieku, płci oraz innych uwarunkowań. Dietetyk pomaga również zintegrować te produkty z całodziennym jadłospisem tak, aby bilans energetyczny i zawartość kluczowych składników były odpowiednie dla stanu zdrowia pacjenta. W razie potrzeby omawiane są także możliwości suplementacji wapnia, witaminy D czy probiotyków, zawsze w zgodzie z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Wsparcie Mój Dietetyk obejmuje również edukację w zakresie czytania etykiet, wyboru produktów o prostym składzie, rozróżniania wartościowych fermentowanych produktów od tych bogatych w cukier i niepotrzebne dodatki. Pacjenci uczą się, jak samodzielnie komponować posiłki, aby dieta była nie tylko „zdrowa dla kości”, ale również smaczna, sycąca i dostosowana do realnych możliwości czasowych. Dzięki temu wprowadzane zmiany stają się trwałym elementem stylu życia, a nie tylko krótkotrwałą modyfikacją.
Najczęstsze błędy żywieniowe przy osteopenii
Mimo rosnącej świadomości, wiele osób z osteopenią popełnia powtarzające się błędy żywieniowe. Jednym z nich jest ograniczanie podaży nabiału z obawy przed tłuszczem lub kaloriami, bez zapewnienia alternatywnych źródeł wapnia i białka. Skutkuje to niedoborami, które przyspieszają utratę masy kostnej. Innym częstym problemem jest sięganie wyłącznie po słodzone jogurty i desery mleczne, które zawierają dużo cukru i niewiele wartości odżywczych. Tego typu produkty nie są równoważne z naturalnym jogurtem czy kefirem i nie powinny stanowić podstawy diety wspierającej kości.
Wiele osób zapomina także o roli witaminy D oraz aktywności fizycznej. Nawet najlepiej skomponowana dieta, bogata w fermentowane produkty mleczne, nie będzie w pełni skuteczna, jeśli organizm cierpi na głęboki niedobór tej witaminy lub jeśli brakuje bodźców mechanicznych w postaci ruchu, które stymulują kości do wzrostu i utrzymania gęstości. Kolejnym błędem jest nagłe wprowadzanie bardzo restrykcyjnych diet, często o niskiej zawartości kalorii i białka, co prowadzi do osłabienia zarówno masy mięśniowej, jak i kostnej.
Nie bez znaczenia jest również nadmierne spożycie soli, alkoholu oraz napojów zawierających kofeinę, które mogą zwiększać wydalanie wapnia z organizmu. Osoby z osteopenią powinny szczególnie uważać na dosalanie potraw, częste sięganie po przetworzoną żywność, a także nadmierne spożywanie kawy i herbaty. Zmniejszenie tych obciążeń, przy jednoczesnym zwiększeniu spożycia fermentowanych produktów mlecznych i innych źródeł wapnia, może wyraźnie poprawić bilans wapniowy organizmu.
Korekta tych błędów wymaga czasu, wiedzy i konsekwencji. Często najtrudniejsza jest zmiana wieloletnich nawyków, które są silnie zakorzenione w życiu codziennym. Dlatego współpraca z dietetykiem, takim jak specjaliści z Mój Dietetyk, bywa dla wielu pacjentów kluczowa. Dzięki regularnym konsultacjom, wsparciu w trudniejszych momentach i dopasowywaniu planu do zmieniających się warunków życiowych, łatwiej jest utrzymać zdrowy sposób żywienia na dłuższą metę.
Podsumowanie – fermentowane produkty mleczne jako element strategii przeciw osteopenii
Osteopenia to stan, który wymaga świadomego podejścia do stylu życia, w tym przede wszystkim do sposobu żywienia. Fermentowane produkty mleczne stanowią ważny element tej strategii, dostarczając dobrze przyswajalnego wapnia, pełnowartościowego białka, witamin oraz korzystnych kultur bakterii. Wpływają one nie tylko bezpośrednio na gęstość mineralną kości, ale także pośrednio – poprzez modulowanie mikrobioty jelitowej, stanu zapalnego oraz ogólnego stanu odżywienia organizmu. Odpowiednio wkomponowane w codzienny jadłospis mogą istotnie wspierać prewencję złamań i spowolnienie progresji osteopenii.
Jednocześnie warto pamiętać, że samo dodanie jogurtu czy kefiru nie zastąpi całościowo przemyślanej diety ani aktywności fizycznej. Skuteczne działania wymagają kompleksowego podejścia, obejmującego także kontrolę masy ciała, ograniczenie używek, dbałość o sen oraz regularne badania kontrolne. Indywidualizacja zaleceń jest tutaj kluczowa – różne osoby mogą potrzebować odmiennych ilości fermentowanych produktów mlecznych, innych źródeł wapnia lub specjalnych modyfikacji ze względu na nietolerancje i alergie.
Profesjonalne wsparcie, jakie oferuje Mój Dietetyk w swoich gabinetach dietetycznych w kraju oraz w formie konsultacji online, pozwala przełożyć teorię na praktyczne, dopasowane do życia rozwiązania. Dzięki temu osoba z osteopenią otrzymuje nie tylko listę zaleceń, ale również realne narzędzia i wsparcie w ich wdrażaniu. Świadome korzystanie z fermentowanych produktów mlecznych, w połączeniu z całościową dbałością o zdrowie, staje się wtedy jednym z filarów skutecznej profilaktyki i leczenia osteopenii.
FAQ
Czy przy osteopenii muszę koniecznie jeść produkty mleczne?
Nie jest to absolutny wymóg, ale produkty mleczne, zwłaszcza fermentowane, stanowią bardzo wygodne źródło wapnia, białka i innych składników ważnych dla kości. Jeśli z powodów zdrowotnych lub światopoglądowych ich nie spożywasz, konieczne jest staranne zaplanowanie alternatywnych źródeł wapnia i białka, często z pomocą dietetyka. W przeciwnym razie ryzyko pogłębienia osteopenii może wzrosnąć, zwłaszcza przy innych niedoborach.
Czym różnią się fermentowane produkty mleczne od zwykłego mleka w kontekście kości?
Podczas fermentacji laktoza ulega rozkładowi do kwasu mlekowego, co poprawia tolerancję u osób z częściową nietolerancją laktozy i może wpływać na przyswajalność niektórych składników. Fermentowane produkty dostarczają też kultur bakterii, korzystnych dla jelit, a zdrowa mikrobiota sprzyja lepszemu wchłanianiu wapnia i regulacji stanu zapalnego. Mleko zawiera wapń i białko, ale nie ma tego probiotycznego komponentu, który pośrednio wspiera metabolizm kości.
Czy osoby z nietolerancją laktozy mogą korzystać z jogurtu lub kefiru?
W wielu przypadkach tak, ponieważ część laktozy zostaje rozłożona w trakcie fermentacji, a bakterie obecne w jogurcie mogą dodatkowo wspierać jej trawienie w jelitach. Osoby z silną nietolerancją powinny jednak sięgać po produkty z oznaczeniem „bez laktozy” lub testować tolerancję bardzo małych porcji pod kontrolą objawów. Przy poważnych dolegliwościach warto skonsultować się z dietetykiem, który dobierze odpowiednie produkty i alternatywne źródła wapnia.
Ile porcji fermentowanych produktów mlecznych warto jeść dziennie przy osteopenii?
Optymalna ilość zależy od wieku, płci, masy ciała, ogólnej diety i poziomu aktywności, ale najczęściej zaleca się 1–3 porcje dziennie. Może to być np. szklanka kefiru, kubek jogurtu naturalnego lub porcja maślanki. Ważne, by uwzględnić także inne źródła wapnia, jak sery czy produkty roślinne wzbogacane, a całą dietę dopasować indywidualnie. W praktyce najlepiej ustalić ilość porcji podczas konsultacji z dietetykiem, biorąc pod uwagę wyniki badań.
Czy słodzone jogurty i desery mleczne są dobre dla kości?
Zawierają one zazwyczaj dużo cukru dodanego i często mniej białka niż naturalne jogurty, co zmniejsza ich wartość w profilaktyce osteopenii. Nadmiar cukru może sprzyjać nadwadze i zaburzeniom metabolicznym, które pośrednio wpływają negatywnie na kości. Lepiej wybierać jogurty naturalne, ewentualnie samodzielnie dosładzane niewielką ilością owoców lub miodu. Desery mleczne traktuj jako okazjonalny dodatek, a nie podstawę spożycia fermentowanych produktów.
Powrót