Czego nie jeść przed kolonoskopią? Dieta krok po kroku przed badaniem

Przygotowanie do kolonoskopii ma duży wpływ na jakość badania. Jeśli jelito nie zostanie dobrze oczyszczone, lekarz może gorzej ocenić śluzówkę, a czasem badanie trzeba powtórzyć. Dlatego pytanie, czego nie jeść przy kolonoskopii, jest bardzo ważne już kilka dni przed wyznaczonym terminem. Dokładna dieta przed badaniem zależy od zaleceń placówki, stanu zdrowia, przyjmowanych leków, chorób współistniejących i indywidualnej tolerancji, ale podstawowa zasada jest prosta: im mniej resztek pokarmowych zostaje w jelicie, tym lepiej.

Najczęściej ogranicza się produkty bogate w błonnik, pestki, ziarna i ciężkostrawne potrawy. W końcowym etapie przygotowania zwykle przechodzi się na dietę lekkostrawną, a następnie na dietę płynną lub klarowne płyny. Warto trzymać się instrukcji otrzymanej od lekarza lub pracowni endoskopowej, bo szczegóły mogą się różnić w zależności od pory badania i stosowanego preparatu przeczyszczającego.

Czego nie jeść przy kolonoskopii? Najważniejsze zasady

Odpowiedź na pytanie, czego nie jeść przy kolonoskopii, nie sprowadza się wyłącznie do listy produktów zakazanych. W praktyce część produktów trzeba odstawić całkowicie na kilka dni przed badaniem, a część tylko wyraźnie ograniczyć. Największe znaczenie mają te pokarmy, które zostawiają dużo niestrawionych resztek, długo zalegają w przewodzie pokarmowym albo utrudniają oczyszczenie jelita.

Dieta przy kolonoskopii zwykle przebiega etapami. Na kilka dni przed badaniem warto ograniczyć błonnik nierozpuszczalny, pestki, pełne ziarna i surowe warzywa. Na 1 dzień przed badaniem najczęściej zalecane są tylko klarowne płyny, ale dokładny schemat zależy od zaleceń placówki i rodzaju preparatu do oczyszczania jelita.

Znaczenie mają także choroby współistniejące, takie jak cukrzyca, przewlekłe zaparcia, choroby jelit czy choroby nerek. U części osób ważna jest również indywidualna tolerancja, bo nawet lekkie odstępstwa od zaleceń mogą pogorszyć przygotowanie do badania. Liczy się nie tylko to, co jesz, ale też sposób przygotowania potraw, wielkość porcji i godzina ostatniego posiłku.

Produkty niewskazane przy kolonoskopii to nie tylko oczywiste fast foody czy słodycze. Problemem bywają także zdrowe na co dzień produkty, takie jak pełnoziarniste pieczywo, siemię lniane, orzechy, owoce z pestkami czy warzywa z twardą skórką. Przed badaniem najważniejsza nie jest „zdrowa dieta” w zwykłym rozumieniu, ale dieta, która ułatwi skuteczne oczyszczenie jelita.

Produkty, których warto unikać przy kolonoskopii

Pełnoziarniste pieczywo i produkty z pełnego ziarna

Produkty pełnoziarniste są cenne na co dzień, ale przed kolonoskopią mogą być problematyczne, ponieważ zawierają dużo błonnika i zostawiają więcej resztek w jelicie. To jedna z głównych grup, które warto ograniczyć kilka dni przed badaniem.

• Przykłady: chleb razowy, pieczywo z ziarnami, graham, płatki owsiane pełnoziarniste, kasza gryczana, brązowy ryż, makaron razowy.
• Lepsze zamienniki: białe pieczywo, jasny ryż, drobny makaron pszenny, jasne bułki, kleik ryżowy.
• Praktyczna wskazówka: sprawdzaj skład pieczywa, bo nawet jasny chleb może zawierać ziarna, otręby lub słonecznik.

Orzechy, pestki i nasiona

Orzechy, pestki i nasiona należą do produktów szczególnie niewskazanych przy kolonoskopii. Drobne fragmenty mogą zalegać w jelicie i utrudniać ocenę błony śluzowej podczas badania. Zwykle najlepiej wykluczyć je całkowicie na kilka dni przed kolonoskopią.

• Przykłady: migdały, orzechy włoskie, nerkowce, pestki dyni, słonecznik, siemię lniane, chia, sezam.
• Lepsze zamienniki: gładkie produkty bez dodatków ziaren, jasne pieczywo, jogurt naturalny bez nasion, kisiel bez pestek.
• Praktyczna wskazówka: uważaj na „ukryte” pestki w pieczywie, batonach, musli i sałatkach gotowych.

Surowe warzywa i warzywa bogate w błonnik

Surowe warzywa są zdrowe, ale przed badaniem mogą zwiększać ilość resztek pokarmowych i powodować wzdęcia. Szczególnie problematyczne są warzywa włókniste, twarde i z drobnymi nasionami. Zazwyczaj trzeba je ograniczyć lub wykluczyć, zwłaszcza w ostatnich dniach przed badaniem.

• Przykłady: kapusta, papryka, ogórek, pomidor z pestkami, marchew surowa, rzodkiewka, sałata, brokuł, kalafior, kukurydza.
• Lepsze zamienniki: małe porcje gotowanych i przecieranych warzyw, jeśli są dozwolone przez zalecenia placówki, albo przejście na dietę płynną zgodnie z instrukcją.
• Praktyczna wskazówka: nawet warzywa uznawane za lekkie mogą być niewskazane, jeśli są podane na surowo lub ze skórką.

Owoce ze skórką, pestkami i błonkami

Owoce również mogą utrudniać przygotowanie do badania, zwłaszcza jeśli zawierają pestki, twardą skórkę lub dużo błonnika. U części osób problematyczne są także suszone owoce, które działają wzdymająco i przeczyszczająco w nieprzewidywalny sposób.

• Przykłady: winogrona, kiwi, truskawki, maliny, porzeczki, jabłka ze skórką, gruszki, śliwki, owoce suszone.
• Lepsze zamienniki: klarowny sok bez miąższu, przecedzony kompot bez owoców, kisiel bez pestek, galaretka w dozwolonym kolorze jeśli została zalecona.
• Praktyczna wskazówka: unikaj koktajli i smoothie, bo mimo płynnej konsystencji często zawierają dużo błonnika i drobnych cząstek.

Rośliny strączkowe

Strączki są bogate w błonnik i mogą nasilać gazy oraz uczucie pełności, dlatego przed kolonoskopią zwykle nie są dobrym wyborem. Mogą utrudniać komfort przygotowania i pogarszać jakość oczyszczenia jelita.

• Przykłady: fasola, soczewica, ciecierzyca, groch, bób, pasta hummus.
• Lepsze zamienniki: delikatne źródła białka, takie jak gotowany kurczak, indyk, ryba, jajko lub naturalny jogurt, jeśli są dozwolone na danym etapie przygotowania.
• Praktyczna wskazówka: strączki występują też w pastach warzywnych, daniach gotowych i niektórych przekąskach wysokobiałkowych.

Tłuste, smażone i ciężkostrawne potrawy

Tłuste dania nie zawierają wprawdzie tyle błonnika co pełne ziarna, ale mogą długo zalegać w żołądku i jelitach oraz nasilać nudności podczas przyjmowania preparatu przeczyszczającego. Warto je zdecydowanie ograniczyć już kilka dni przed badaniem.

• Przykłady: frytki, fast food, panierowane mięsa, kiełbasy, boczek, pizza, zapiekanki, smażone jajka na dużej ilości tłuszczu.
• Lepsze zamienniki: dania gotowane, duszone lub pieczone bez panierki, chude mięso, ryby, lekkie zupy przecedzone.
• Praktyczna wskazówka: nawet domowy obiad może być zbyt ciężki, jeśli zawiera dużo tłuszczu, śmietany lub smażoną cebulę.

Słodycze z dodatkami i desery mleczne z kawałkami

Nie wszystkie słodycze są tak samo problematyczne, ale przed kolonoskopią warto unikać tych z ziarnami, orzechami, kokosem, suszonymi owocami i grubymi dodatkami. Mogą zostawiać fragmenty utrudniające badanie. Problemem bywają też ciężkie desery na bazie tłuszczu.

• Przykłady: batony musli, czekolady z orzechami, ciasta z makiem, sezamki, wafle z ziarnami, jogurty z granolą.
• Lepsze zamienniki: gładki budyń, kisiel, galaretka zgodna z zaleceniami, sucharki, biszkopty, jeśli są dozwolone na wcześniejszym etapie.
• Praktyczna wskazówka: pod koniec przygotowania nawet lekkie desery zwykle trzeba odstawić na rzecz klarownych płynów.

Napoje nieklarowne, alkohol i napoje z drobinami

Przed kolonoskopią znaczenie ma nie tylko jedzenie, ale też to, czego unikać przy kolonoskopii wśród napojów. Napoje z miąższem, koktajle, alkohol czy mleczne shake’i nie pomagają w oczyszczaniu jelita, a część z nich może nasilać odwodnienie lub podrażnienie przewodu pokarmowego.

• Przykłady: smoothie, soki z miąższem, alkohol, kakao, mleczne koktajle, napoje z nasionami, napoje warzywne z osadem.
• Lepsze zamienniki: woda, herbata, klarowny bulion, klarowny sok bez miąższu, napoje elektrolitowe zgodne z zaleceniami.
• Praktyczna wskazówka: unikaj napojów w kolorze czerwonym lub fioletowym, jeśli placówka tak zaleca, bo mogą utrudniać interpretację obrazu.

Produkty z makiem, sezamem i drobnymi ziarnami

Drobne ziarna są szczególnie niewskazane przy kolonoskopii, ponieważ łatwo pozostają w świetle jelita. Dotyczy to nawet niewielkich ilości, dlatego tę grupę zwykle najlepiej wyeliminować całkowicie na kilka dni przed badaniem.

• Przykłady: bułki z makiem, pieczywo z sezamem, krakersy z ziarnami, batoniki z chia, jogurty z dodatkiem nasion.
• Lepsze zamienniki: gładkie pieczywo pszenne, zwykłe krakersy bez ziaren, naturalny nabiał bez dodatków.
• Praktyczna wskazówka: czytaj etykiety, bo sezam i mak często pojawiają się jako dekoracja pieczywa i wyrobów cukierniczych.

Kukurydza, popcorn i produkty z twardymi łuskami

To grupa, która szczególnie często pogarsza przygotowanie do kolonoskopii. Twarde fragmenty mogą utrzymywać się w jelicie mimo stosowania preparatu oczyszczającego. Zwykle warto je całkowicie wykluczyć na kilka dni przed badaniem.

• Przykłady: popcorn, kukurydza konserwowa, chipsy kukurydziane z ziarnami, płatki kukurydziane z dodatkami błonnika.
• Lepsze zamienniki: jasne pieczywo, drobny makaron, biały ryż, sucharki bez ziaren.
• Praktyczna wskazówka: kukurydza bywa dodatkiem do sałatek, tortilli, zup i dań gotowych, dlatego łatwo ją przeoczyć.

Tabela: czego nie jeść przy kolonoskopii i co wybrać zamiast

Potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Skontaktuj się z nami!

• +48 531 270 891

lista gabinetów

Czy przy kolonoskopii trzeba całkowicie rezygnować z tych produktów?

Nie zawsze chodzi o całkowitą rezygnację ze wszystkiego od razu. Przygotowanie do kolonoskopii zwykle ma charakter czasowy i etapowy. Przez kilka dni ogranicza się produkty bogatoresztkowe, a bezpośrednio przed badaniem stosuje się bardziej rygorystyczne zasady dotyczące jedzenia i picia.

Produktem przeciwwskazanym bywa taki, który realnie utrudnia ocenę jelita, na przykład mak, sezam, pestki, orzechy czy popcorn. Produkty do ograniczenia to najczęściej pełne ziarna, warzywa surowe i ciężkostrawne dania, zwłaszcza gdy są jedzone w większych ilościach. Są też produkty zależne od indywidualnej tolerancji i etapu przygotowania, na przykład nabiał czy delikatne gotowane warzywa.

Istnieją też produkty, które szkodzą głównie w nadmiarze, np. tłuste potrawy lub słodycze z dodatkami. Jednorazowo nie zawsze powodują problem, ale przed kolonoskopią nie warto ryzykować gorszego oczyszczenia jelita. Celem nie jest długotrwała eliminacja, tylko możliwie najlepsze przygotowanie do badania.

Nie ma potrzeby usuwać całych grup produktów na dłużej, jeśli nie wynika to z innych zaleceń zdrowotnych. Zbyt szerokie eliminacje mogą utrudniać jedzenie, powodować spadek energii i niepotrzebny stres. Jeśli masz choroby przewlekłe, niedowagę, cukrzycę, skłonność do odwodnienia lub przewlekłe zaparcia, najlepiej skonsultować dietę przygotowującą do badania z lekarzem albo dietetykiem.

Co jeść zamiast produktów niewskazanych przy kolonoskopii?

Bezpieczne zamienniki powinny być lekkostrawne, mało błonnikowe i możliwie gładkie. Na wcześniejszym etapie przygotowania dobrze sprawdzają się proste produkty o krótkim składzie, bez pestek, łusek i grubych dodatków. Im bliżej badania, tym większe znaczenie mają klarowne płyny i ścisłe stosowanie się do zaleceń pracowni.

• Zamiast pieczywa razowego wybierz białe pieczywo pszenne bez ziaren.
• Zamiast brązowego ryżu, kasz grubych i makaronu razowego wybierz biały ryż, drobny makaron lub kleik ryżowy.
• Zamiast fasoli, soczewicy i hummusu wybierz gotowane chude mięso, rybę, jajko lub naturalny jogurt, jeśli ten etap diety jeszcze na to pozwala.
• Zamiast surowych warzyw wybierz przecedzone zupy lub niewielkie ilości warzyw gotowanych zgodnie z zaleceniami.
• Zamiast owoców z pestkami i skórką wybierz klarowny sok bez miąższu, kisiel albo przecedzony kompot.
• Zamiast smażonych potraw wybierz dania gotowane, duszone lub pieczone bez panierki.
• Zamiast batonów z orzechami lub granoli wybierz biszkopty, sucharki lub gładki budyń, jeśli są dozwolone.
• Zamiast smoothie i koktajli wybierz wodę, herbatę, klarowny bulion lub napoje elektrolitowe zalecone do przygotowania.

Źródła białka na wcześniejszym etapie mogą obejmować delikatny drób, chudą rybę, jajka czy nabiał naturalny bez dodatków. Węglowodany najlepiej wybierać z oczyszczonych zbóż. Tłuszcze powinny być umiarkowane, bo ich nadmiar może pogarszać tolerancję posiłków i preparatów przeczyszczających.

W kategorii warzyw i owoców kluczowa jest ostrożność. To, co zwykle uchodzi za zdrowe, przed badaniem często wymaga ograniczenia. Produkty gotowe ze sklepu powinny mieć prosty skład, bez pestek, nasion, otrębów i kawałków warzyw lub owoców.

Jak komponować posiłki przy kolonoskopii?

Na kilka dni przed badaniem najlepiej stawiać na małe i regularne posiłki. Zbyt duże porcje, szczególnie tłuste lub bogate w błonnik, mogą nasilać dyskomfort i utrudniać przejście przez etap oczyszczania jelita. Proste menu zwykle sprawdza się lepiej niż potrawy z wieloma składnikami.

Podstawą wcześniejszych posiłków może być lekkostrawne źródło białka, takie jak gotowany drób, ryba, jajko lub delikatny nabiał. Do tego warto dobrać niewielką porcję oczyszczonych węglowodanów, np. biały ryż, drobny makaron albo białe pieczywo. Warzywa, jeśli są jeszcze dopuszczalne, najlepiej podawać po ugotowaniu i bez skórek czy pestek.

Przy kolonoskopii nie chodzi o zwiększanie błonnika, ale zwykle o jego czasowe ograniczenie. To ważna różnica, bo na co dzień błonnik jest korzystny, jednak przed badaniem może utrudniać oczyszczenie jelita. Sposób obróbki termicznej także ma znaczenie: lepsze są gotowanie, duszenie i pieczenie niż smażenie.

Odpowiednie nawodnienie jest kluczowe, zwłaszcza podczas przyjmowania preparatu przeczyszczającego. Najczęściej zaleca się częste picie dozwolonych płynów małymi porcjami. Dokładny plan picia zawsze warto dopasować do instrukcji od lekarza lub pracowni endoskopowej, bo może zależeć od godziny badania.

W ostatniej fazie przygotowania trzeba skupić się na tym, co może zaburzyć wynik badania. W tym okresie zwykle rezygnuje się z większości pokarmów stałych, a czasem także z niektórych napojów nieklarownych. Najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń godzinowych dotyczących ostatniego posiłku i ostatnich płynów.

Najczęstsze błędy w diecie przy kolonoskopii

• Zbyt późne rozpoczęcie diety lekkostrawnej – wiele osób skupia się tylko na dniu przed badaniem, a pomija wcześniejsze 2–5 dni. To może utrudnić pełne oczyszczenie jelita. Lepiej wcześniej ograniczyć produkty bogate w błonnik, pestki i ciężkostrawne dania.
• Jedzenie „zdrowych” produktów, które są niewskazane – pełnoziarniste pieczywo, owsianka, siemię lniane i sałatki zwykle są dobrym wyborem, ale przed badaniem mogą być problematyczne. Warto kierować się zasadą małej ilości resztek pokarmowych, a nie standardową dietą prozdrowotną.
• Pomijanie ukrytych ziaren i pestek – sezam na bułce, ziarenka w jogurcie, nasiona chia w deserze czy pestki w pieczywie łatwo przeoczyć. Takie dodatki mogą pogarszać przygotowanie do badania. Dobrze czytać etykiety i wybierać produkty gładkie.
• Picie smoothie, soków z miąższem i koktajli – płynna forma bywa myląca, bo takie napoje nadal zawierają błonnik i drobne cząstki. Mogą więc nie spełniać zasad diety przed kolonoskopią. Znacznie lepsze są klarowne płyny bez osadu i miąższu.
• Stawianie na tłuste „ostatnie porządne posiłki” – obfity, smażony obiad przed rozpoczęciem oczyszczania jelita może pogorszyć samopoczucie i utrudnić przygotowanie. Lepiej wybrać mniejszy i lekkostrawny posiłek. To zwykle poprawia tolerancję dalszych etapów.
• Za mała ilość płynów – odwodnienie i zbyt małe nawodnienie to częsty problem podczas przygotowania do badania. Może pogarszać samopoczucie i utrudniać działanie preparatu oczyszczającego. Warto regularnie popijać dozwolone płyny zgodnie z otrzymaną instrukcją.
• Ignorowanie zaleceń placówki – różne pracownie mogą podawać nieco inne wytyczne dotyczące godzin jedzenia, picia i kolorów napojów. Kierowanie się wyłącznie poradami z internetu może być niewystarczające. Najważniejsze są zalecenia dołączone do konkretnego badania.
• Jedzenie produktów zalegających w jelicie „w małej ilości” – niewielka porcja maku, popcornu czy orzechów może wydawać się nieistotna, ale bywa problematyczna. Przy niektórych produktach lepsza jest pełna rezygnacja na kilka dni niż tylko ograniczenie. Dotyczy to zwłaszcza drobnych ziaren i twardych łusek.

Potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Skontaktuj się z nami!

• +48 531 270 891

lista gabinetów

Kiedy skonsultować dietę przy kolonoskopii ze specjalistą?

Konsultacja jest szczególnie ważna, jeśli masz silne lub nasilające się objawy ze strony przewodu pokarmowego, nawracające wymioty, znaczne osłabienie albo trudności z piciem zaleconych płynów. Warto zgłosić się także wtedy, gdy wcześniejsze przygotowania do kolonoskopii były nieskuteczne lub badanie trzeba było powtórzyć z powodu niepełnego oczyszczenia jelita.

Dodatkowej ostrożności wymagają nieprawidłowe wyniki badań, choroby przewlekłe i przyjmowanie wielu leków. Dotyczy to zwłaszcza osób z cukrzycą, chorobami nerek, nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, przewlekłymi zaparciami, niedożywieniem lub skłonnością do odwodnienia. W takich sytuacjach dieta przy kolonoskopii powinna być możliwie dobrze dopasowana do stanu zdrowia.

Warto skonsultować się ze specjalistą również w ciąży, podczas karmienia piersią, przy gwałtownej utracie masy ciała, podejrzeniu alergii lub nietolerancji pokarmowych oraz wtedy, gdy planujesz duże eliminacje z diety. Pomocna bywa także rozmowa z dietetykiem, jeśli trudno Ci ułożyć bezpieczne zamienniki albo pojawia się obawa, że jesz za mało.

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące tego, czego unikać przy kolonoskopii lub jak długo stosować ograniczenia, najlepiej oprzeć się na zaleceniach lekarza prowadzącego oraz instrukcji z pracowni endoskopowej. To szczególnie ważne, bo przygotowanie do badania musi uwzględniać nie tylko dietę, ale również ogólny stan organizmu i plan badania.

FAQ

Czego najbardziej nie jeść przy kolonoskopii?

Najczęściej najbardziej niewskazane są produkty z pestkami, ziarnami i dużą ilością błonnika. Dotyczy to m.in. pieczywa pełnoziarnistego, orzechów, maku, sezamu, popcornu, surowych warzyw i owoców ze skórką. Mogą zostawiać resztki w jelicie i utrudniać ocenę śluzówki. Dokładna lista zależy jednak od zaleceń placówki oraz etapu przygotowania.

Czy przy kolonoskopii trzeba całkowicie odstawić warzywa i owoce?

Na kilka dni przed badaniem zwykle warto wyraźnie je ograniczyć, zwłaszcza w postaci surowej, ze skórką i pestkami. Nie zawsze oznacza to natychmiastową całkowitą rezygnację ze wszystkich warzyw i owoców, ale im bliżej kolonoskopii, tym dieta staje się bardziej restrykcyjna. W końcowym etapie najczęściej przechodzi się już na klarowne płyny.

Co można jeść zamiast produktów niewskazanych przy kolonoskopii?

Zamiast produktów bogatoresztkowych zwykle wybiera się białe pieczywo, drobny makaron, biały ryż, kleik ryżowy, chudy drób, rybę, jajka i gładki nabiał bez dodatków. Dobrym kierunkiem są też przecedzone zupy i klarowne napoje bez miąższu. Najważniejsze, by jedzenie było lekkostrawne, bez ziaren, łusek i twardych elementów.

Czy dieta przy kolonoskopii musi być restrykcyjna?

Przez kilka dni przed badaniem ograniczenia zwykle są umiarkowane, ale ostatnia faza przygotowania bywa bardziej ścisła. Nie chodzi jednak o długotrwałą restrykcję, tylko o czasowe przygotowanie jelita do badania. Im dokładniej przestrzegasz zaleceń dotyczących pokarmów i płynów, tym większa szansa na dobrą jakość kolonoskopii i brak konieczności jej powtarzania.

Jak długo trzeba unikać produktów problematycznych przy kolonoskopii?

To zależy od zaleceń pracowni, ale wiele produktów bogatych w błonnik, pestki i pełne ziarna ogranicza się zwykle na 2–5 dni przed badaniem. Dzień poprzedzający kolonoskopię często wymaga już stosowania wyłącznie klarownych płynów. Jeśli masz przewlekłe zaparcia lub inne choroby przewodu pokarmowego, schemat może wymagać indywidualnego doprecyzowania.

Czy kawa jest dozwolona przy kolonoskopii?

To zależy od etapu przygotowania i zasad konkretnej placówki. Na wcześniejszym etapie niewielka ilość czarnej kawy bywa tolerowana, ale dodatki takie jak mleko, śmietanka czy napoje z osadem mogą już nie być wskazane. W dniu poprzedzającym badanie zwykle trzeba trzymać się listy dozwolonych płynów, dlatego najlepiej sprawdzić instrukcję otrzymaną przed kolonoskopią.

Czy słodycze są zakazane przy kolonoskopii?

Nie wszystkie, ale wiele z nich warto ograniczyć. Szczególnie niewskazane są słodycze z makiem, orzechami, sezamem, kokosem, suszonymi owocami i granolą. Na wcześniejszym etapie czasem dopuszczalne bywają gładkie desery, takie jak budyń czy kisiel, jednak pod koniec przygotowania zwykle trzeba z nich zrezygnować na rzecz klarownych płynów.

Jakie napoje są niewskazane przy kolonoskopii?

Niewskazane są przede wszystkim napoje nieklarowne, z miąższem, osadem lub drobinami, takie jak smoothie, soki przecierowe, koktajle mleczne i napoje z nasionami. Zwykle odradza się także alkohol. W części zaleceń nie poleca się też napojów czerwonych i fioletowych. Bezpieczniejszym wyborem najczęściej są woda, herbata i klarowne płyny zgodne z instrukcją.