Czym jest EGCG (galusan epigallokatechiny)?

Główne właściwości EGCG

EGCG, czyli galusan epigallokatechiny, jest związkiem flawonoidowym o znaczących właściwościach zdrowotnych. To silny antyoksydant – w organizmie neutralizuje nadmiar wolnych rodników i zmniejsza stres oksydacyjny komórek. Dzięki temu chroni struktury lipidowe, białkowe i genetyczne przed uszkodzeniami. Dodatkowo EGCG wykazuje działanie przeciwzapalne, hamując aktywność cytokin prozapalnych i łagodząc przewlekłe reakcje zapalne. Związek ten jest też badany pod kątem efektów antybakteryjnych i przeciwwirusowych, co przekłada się na lepszą ochronę organizmu przed infekcjami.

• Antyoksydacyjne działanie: EGCG neutralizuje wolne rodniki, chroniąc komórki i DNA przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
• Przeciwzapalne efekty: Hamuje mediatory stanu zapalnego, co sprzyja łagodzeniu przewlekłych procesów zapalnych.
• Wsparcie układu krążenia: Pomaga w regulacji ciśnienia krwi, wspiera prawidłowy poziom cholesterolu i poprawia elastyczność naczyń krwionośnych.
• Usprawnienie metabolizmu: Aktywuje procesy energetyczne w komórkach, co może wpływać na efektywniejsze wykorzystanie glukozy i tłuszczów.
• Ochrona przed drobnoustrojami: EGCG może hamować rozwój bakterii i wirusów, wspomagając ochronę organizmu przed infekcjami.

Korzyści EGCG dla zdrowia

Regularne spożywanie EGCG może przynosić różnorodne korzyści zdrowotne. Badania wskazują, że wspiera on organizm na wielu poziomach. Przede wszystkim jego silne działanie antyoksydacyjne pomaga chronić komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, co ogranicza ryzyko rozwoju chorób przewlekłych. Dodatkowo EGCG wspiera układ krążenia – pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi i poziom cholesterolu, a także poprawia elastyczność naczyń krwionośnych. Wpływa korzystnie na metabolizm: może zwiększać spalanie tłuszczów i poprawiać wrażliwość na insulinę, co pomaga w kontroli masy ciała.

EGCG wspomaga również układ nerwowy – dzięki ochronie przeciwutleniającej może poprawiać funkcje poznawcze i pamięć. Jako związek o działaniu przeciwzapalnym przyczynia się do ograniczania stanów zapalnych w organizmie oraz wspiera naturalne mechanizmy obronne organizmu.

• Wspomaganie układu nerwowego: EGCG chroni komórki nerwowe przed stresem oksydacyjnym i może wspierać pamięć oraz zdolności poznawcze.
• Wsparcie odporności: Działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne EGCG sprzyja lepszej ochronie przed infekcjami oraz wzmacnia naturalne mechanizmy obronne organizmu.
• Regulacja masy ciała: EGCG sprzyja procesom termogenezy i metabolizmowi lipidów, co może wspomagać utrzymanie prawidłowej wagi.
• Profilaktyka chorób cywilizacyjnych: Dzięki zdolności hamowania stanów zapalnych i neutralizowania wolnych rodników, EGCG może redukować ryzyko wystąpienia niektórych chorób przewlekłych, w tym cukrzycy typu 2 i niektórych nowotworów.
• Zdrowie jamy ustnej: EGCG może hamować rozwój bakterii odpowiedzialnych za próchnicę i choroby dziąseł, wspierając higienę jamy ustnej.

Mechanizm działania EGCG

EGCG oddziałuje na organizm wielotorowo, obejmując zarówno reakcje antyoksydacyjne, jak i procesy metaboliczne. Szybko jest pobierany przez komórki, gdzie oddziałuje z różnymi strukturami biologicznymi. Poza tym EGCG może także modulować mikrobiom jelitowy, co dodatkowo wzmacnia jego wpływ na metabolizm i odporność. Poniżej przedstawiono kilka kluczowych mechanizmów jego działania:

• Neutralizacja wolnych rodników: Dzięki licznym grupom hydroksylowym EGCG skutecznie wiąże wolne rodniki, ograniczając uszkodzenia komórkowe i chroniąc białka oraz DNA przed utlenieniem.
• Modulacja enzymów: EGCG hamuje enzymy prozapalne oraz wpływa na te związane z metabolizmem tłuszczów i węglowodanów, np. spowalnia działanie lipazy trzustkowej (hamując wchłanianie tłuszczu) oraz COMT (enzym rozkładający katecholaminy).
• Aktywacja AMPK: Poprzez wpływ na kinazę AMPK (kinazę białkową aktywowaną przez AMP) EGCG stymuluje gospodarkę energetyczną komórek, co może prowadzić do zwiększenia utleniania kwasów tłuszczowych i glukozy.
• Regulacja ekspresji genów: Może modyfikować ekspresję genów związanych ze stanem zapalnym, apoptozą czy metabolizmem, wpływając na przebieg szlaków sygnałowych wewnątrz komórek.
• Wpływ na układ hormonalny: Hamowanie przez EGCG enzymu COMT prowadzi do wzrostu stężenia noradrenaliny, co z kolei przyspiesza przemianę materii i sprzyja spalaniu tłuszczów.

Naturalne źródła EGCG

EGCG występuje przede wszystkim w zielonej herbacie (Camellia sinensis). To z niej pochodzi większość spożywanego w diecie galusanu epigallokatechiny. Napary z zielonej herbaty charakteryzują się największą zawartością EGCG – liście tej rośliny mogą zawierać nawet 50–60% wszystkich katechin w tej formie. Dla porównania, biała herbata ma podobny profil polifenoli, choć w nieco mniejszym stężeniu, natomiast czarna herbata (poddana fermentacji) zawiera go zdecydowanie mniej. EGCG obecne jest też śladowo w niektórych owocach (np. jagodach) i warzywach liściastych, ale to zielona herbata i suplementy z jej ekstraktem pozostają głównym źródłem tego związku w diecie.

• Zielona herbata: źródło bogate w EGCG; każda filiżanka naparu (ok. 150 ml) może dostarczać od około 50 do 100 mg EGCG (zależnie od gatunku, jakości liści i czasu parzenia).
• Biała i oolong (czerwona) herbata: zawierają EGCG w umiarkowanym stężeniu – biała herbata, dzięki minimalnej obróbce liści, ma go nieco więcej niż herbata czarna, jednak oba napary dostarczają mniej niż zielona herbata.
• Czarna herbata: w trakcie procesu fermentacji część EGCG przekształca się w inne katechiny, więc jej zawartość jest niższa, choć nadal obecna.
• Suplementy diety: standaryzowane ekstrakty z zielonej herbaty są bardzo bogatym źródłem EGCG; preparaty w formie kapsułek czy tabletek umożliwiają uzyskanie dużej dawki tego składnika przy zachowaniu kontroli nad jego ilością.

Bezpieczeństwo i dawkowanie EGCG

EGCG jest bezpieczny przy rozsądnym spożyciu, jednak jego przyjmowanie w dużych dawkach wymaga ostrożności. Zalecane dzienne spożycie zielonej herbaty dostarcza zwykle kilkadziesiąt miligramów EGCG, co jest uważane za bezpieczne. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustalił, że suplementy zawierające więcej niż około 800 mg EGCG dziennie mogą stwarzać ryzyko dla zdrowia (głównie wskutek obciążenia wątroby). Dlatego warto stosować się do zaleceń producentów i nie przekraczać zalecanych dawek.

• Dawkowanie: Codzienne spożycie EGCG z naturalnych źródeł (np. 2–3 filiżanki zielonej herbaty) dostarcza bezpieczną ilość polifenolu. Suplementy z zieloną herbatą często zawierają od 50 do 300 mg EGCG w porcji.
• Potencjalne skutki uboczne: W bardzo dużych dawkach EGCG może prowadzić do podrażnienia żołądka, bólów głowy i dyskomfortu. Najpoważniejszym potencjalnym problemem jest obciążenie wątroby przy długotrwałym przyjmowaniu nadmiernych dawek.
• Interakcje i przeciwwskazania: EGCG może zakłócać wchłanianie żelaza i niektórych leków, dlatego osoby z niedoborem żelaza lub przyjmujące preparaty żelaza powinny zachować ostrożność. Ze względu na zawartość kofeiny zaleca się unikać suplementacji EGCG na pusty żołądek lub wraz z dużymi dawkami innych pobudzających środków. Kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz osoby z chorobami wątroby powinny skonsultować przyjmowanie EGCG z lekarzem.

Odchudzanie z EGCG

EGCG cieszy się zainteresowaniem w kontekście odchudzania. Mechanizmy działania tego związku sprzyjają utrzymaniu prawidłowej wagi ciała. Przede wszystkim EGCG może przyspieszać metabolizm i spalanie tłuszczów, co wspomaga proces redukcji masy ciała. Ponadto EGCG wydłuża działanie noradrenaliny w organizmie, co dodatkowo mobilizuje organizm do aktywnego spalania kalorii. W badaniach klinicznych zaobserwowano, że połączenie EGCG z aktywnością fizyczną i zbilansowaną dietą prowadzi do większej utraty tkanki tłuszczowej niż sama dieta.

• Termogeneza: EGCG może nieznacznie zwiększać podstawową przemianę materii, wspierając organizm w generowaniu większej ilości ciepła i spalaniu kalorii.
• Spalanie tłuszczów: Wspomaga utlenianie kwasów tłuszczowych w mięśniach, co może przyczyniać się do redukcji tkanki tłuszczowej przy utrzymaniu odpowiedniej diety.
• Synergia z kofeiną: Połączenie EGCG z kofeiną (występującą naturalnie w zielonej herbacie) dodatkowo mobilizuje organizm do aktywnego spalania kalorii.
• Wydłużanie działania noradrenaliny: EGCG hamuje enzym rozkładający noradrenalinę, co sprawia, że jej efekty energetyczne utrzymują się dłużej.